مذهبی که دعوت می‌شویم تا بر آن پای‌مردی کنیم

این روزها به مناسبت دهه‌ی اول ماه محرم، همه‌مان که در جامعه‌یی شیعی زنده‌گی می‌کنیم، فارغ از داشتن یا نداشتن تعلق خاطر مذهبی و کمّ و کیف آن، سر و کار زیادی با جلوه‌های بیرونی مذهبی داشته‌ایم.
برگزاری مراسم عزاداری از روضه‌خوانی گرفته تا نوحه‌خوانی و سینه‌زنی در مساجد، در تکایا، در خیمه‌ها و پاتوق‌های ویژه‌یی که در کوچه و گذر بر پا شده‌اند؛ عبور دسته‌های عزادارای در معابر که در حال نوحه‌خوانی، صدای طبل و سنج‌شان در هواست و زنجیر می‌زنند؛ پخش گسترده‌ی گزارش‌های مربوط به چنین مراسمی از شبکه‌های مختلف رادیویی و تله‌ویزیونی؛ صدای نوحه‌خوانی سنتی یا آهنگین که از بلندگوی دست‌گاه پخش صوتی بعضی تاکسی‌ها و خودروهای عبوری شنیده می‌شود؛ پیامک‌های و زنگ‌های موبایل که حال و هوای عاشورایی دارند؛ رنگ سیاه لباس مرد و زن و چه و چه و چه، همه نشانه‌هایی هستند از همان جلوه‌هایی که یادآورشان شدم.*

من هم یکی از آن همه هستم و چنین مشغله‌یی داشته‌ام. فعلا کاری ندارم که خودم چه باوری دارم یا دیگری چه عقیده‌یی و تنها می‌خواهم از مواجهه با این نشانه‌ها بنویسم و رفتارهایمان. به هر حال، به خاطر وابسته‌گی‌های مذهبی خانواده‌ام، زیاد در معرض این جلوه‌های عیان مذهبی قرار گرفته و در محیط‌شان محاط شده‌ام. حالا که نشسته‌ام و گذران چند روز اخیر را مرور می‌کنم، می‌بینم کم و بیش در چندین مجلس عزاداری شرکت کرده‌ام، بر سر و سینه زده‌ام و الخ.

by-m.nik-kholgh.jpg

در حاشیه‌ی همین حضورها، متن پیاده‌شده‌ی سخن‌رانی یک فقیه اهل بیت در یکی از شب‌های محرم ام‌سال به دست‌ام رسید که در آن اشاراتی شده به فرازهایی از «زیارت جامعه‌ی کبیره» که منسوب است به «امام هادی» و در ضمن این اشارات، بر آن تفسیری ارائه شده است. در ادامه، تنها بخش‌هایی از آن سخن‌رانی را نقل می‌کنم، در واقع، رونویسی می‌کنم. قضاوتی نمی‌کنم و حاشیه‌یی نمی‌نویسم. پیش‌نهاد می‌کنم شما نیز بخوانید و هم‌چون من که تأمل کردم، تأمل کنید. اگر هم نظری دارید، توصیه می‌کنم به عقاید دیگران که چون شما نمی‌اندیشند، فارغ از نظرتان مبنی بر درستی یا نادرستی‌شان، احترام بگذارید و با متانت حرف خود را بزنید. این همه حساسیتی که به خرج می‌دهم، برخاسته و حاکی از آن است که بخش‌هایی از سخن‌رانی را که نقل می‌کنم، استعداد جدل و بحث فراوان دارند؛ جدل و بحثی که می‌تواند به آسانی منحرف شود به دایره‌ی تندی و پرخاش و بدگویی.
و اما نقل‌ آن سخن‌رانی از زبان یکی از علمای دین و مذهب:

... در فقراتی از این زیارت چنین می‌گوییم: "... بموالاتکم تمت الکلمة و عظمة النعمة."
... عظیم یعنی آن که دارای بزرگی‌ست. عظمت خدای تعالی منحصر به آسمان نیست و در جزء جزء عالم خلقت موج می‌زند. عظمت خداوند در امور باطنی و معنوی بسیار بیش‌تر از امور مادی‌ست. خداوند پیچیده‌گی‌هایی درون روح انسان قرار داده که امیر المؤمنین از آن به عالم اکبر تعبیر می‌فرمایند.
... روایات حیرت‌آوری در باره‌ی بهشت و برخی نعمت‌های آن بیان کرده‌اند که به یکی از آن‌ها اشاره می‌شود:
خداوند برای مؤمن در بهشت کاخی آفریده که در آن هفتاد خانه است و در هر خانه هفتاد سریر و بر هر سریر هفتاد فِراش یا سفره‌ی غذا. بر هر فراش حوری‌یی از حوریان بهشتی (+) قرار گرفته و مؤمن نیروی صد مرد دارد و از همه‌ی آن حوریان بهره می‌برد ... مؤمن هنگامی که از خوردن و آشامیدن فارغ شد، با یکی از حوریان محشور می‌شود، نور تازه‌یی طالع می‌شود که بر نور سابق افزوده می‌شود، چهل هزار برابر. از ملائک می‌پرسد: "این نور چیست؟ آیا از انوار تجلیات الاهی‌ست؟" پاسخ می‌دهند: "قدوس قدوس، جل جلاله! این‌ها از انوار الاهیه نیست، بل‌که نور یکی از حوریان مربوط به توست که در خیمه بود. تو را که دید تبسم کرد. این نور تبسم حوری‌ست و از شوق ملاقات این نور از او ظاهر شد." مؤمن او را احضار می‌کند و حیران می‌شود از جمال او. با او معانقه می‌کند که چهل سال طول می‌کشد. مؤمن از او می‌پرسد: "تو کیستی؟" گوید: "نخوانده‌ای آیه‌ی قرآن را؟ «و لدینا مزیدا»؛ نزد ما – خدای تعالی – زیادتی‌ست. من از زیادی فضل خدا هستم."
... رابطه‌ی زوجه با حور العین‌ها رابطه‌یی حسادت‌آمیز و کینه‌توزانه نیست. در بعضی از روایات است که چون مؤمن با حور العینی معانقه کند، زوجه‌ی او لب‌خندی می‌زند که از آن نوری درخشان ظاهر می‌شود و بهشت را روشن می‌کند.
... یکی از مؤمنان متجهد ممارست بسیار بر نماز شب داشت. شبی دیر بیدار شد. در خواب حوریه‌یی دید که گونه‌هاش به نهایت سرخی و زیبایی بود. از او پرسید: "تو کیستی؟" گفت: "من از آن تو ام." پرسید: "چه‌گونه است که گونه‌هایت این‌چنین شده؟" گفت: "به خاطر گریه‌های تو در سحرهاست، اما اکنون به من راهی نیست تا بعد از مرگ. حال زود باش و تا فرصت سحر را از دست نداده‌ای، از خواب بیدار شو!"
این‌ها حقایقی‌ست که خداوند برای تک‌تک مؤمنان مهیا کرده و نشانه‌یی از عظمت اوست. جای هیچ تعجبی ندارد و به هیچ وجه زیاده و بیش از حد نیست ... انسان در آن‌جا نیز با وجود همه‌ی بساط‌ها باز هم آوای «هل من مزید» سر می‌دهد، چراکه وسعت روحی او بسیار زیاد می‌گردد و عالم اکبر درون‌اش ظاهر می‌شود.
علت این مقامات آن است که مؤمن در این عالم لذت مناجات و انس با ائمه‌ی اطهار را برده است و ظهور این لذات در عالم معنا چنان است. این لذات حیوانی نیستند، چراکه در عالم برزخ اصلا جسم مادی که ظهور حیوانیت است، وجود ندارد.
... در عالم قیامت این بدن جمع می‌شود و دو باره روح در همین کالبد حلول می‌کند. بدن مؤمنان در بهشت هم از فضولات و شهوات و کثافات به دور است، چراکه مناسبت با آن عالم یافته. هرچه در آن‌جا می‌خورد، تبدیل به بوی عطر می‌شود. معانقه با حور العین‌ها طعم‌های دیگری دارد که غیر از لذت زودگذر و پست مادی‌ست ...
یا مقلب القلوب ثبت قلوبنا علی دینک!

همین!
و به عنوان تتمه: دست‌نویس این یادداشت زمانی تمام شد که در هم‌سایه‌گی‌ام عزاداری شب دهم محرم، در حضور همان فقیه اهل بیت، به اوج خود رسیده بود. من هم دقایقی بعد از جمع کردن بساط نوشتن، سیاه‌پوشیده به جمع سینه‌زنان حسینی پیوستم تا پاسی از شب.

پانویس‌:
عکس صرفا کارکرد تزئینی دارد. آن را «مازیار نیک‌خلق» گرفته و امتیاز عکس متعلق به پای‌گاه کوربیس است.

* برای خواندن در باره‌ی اهمیت عزاداری در دهه‌ی نخست محرم از یک منبع معتبر از دید متولیان، برگی از پای‌گاه «حوزه» را بخوانید.

18 دی 1387







Entry Feed خوراك وب‌لاگ

هرگونه نقل قول از مطالب اين وب‌لاگ تنها با ذکر نشانی وب‌لاگ مجاز است.
نقل کامل يک مطلب تنها با اجازه‌ی نويسنده مجاز است.
خزه مسؤوليتی در قبال مطالب اين وب‌لاگ ندارد.